mirdita

<%@ Language=JavaScript %> mirdita

Mirdita , miresevini ne www.mirdita.net Letersi, Histori, Art& Kulture, Forum, E-Mail falas me .. @mirdita.net

English

KAPITULLI IV

ISLAMIZMI N� SHQIP�RI, NJ� FAKTOR i R�ND�SISH�M N� PROCESIN E FORMIMIT DHE E KONTURIMIT T� TREV�S (KRAHIN�S) S� MIRDIT�S.

1.     Procesi i Islamizimit dhe Osmanizimit n� Trojet Shqiptare.

Pas vdekjes s� Gjergj Kastriotit � Sk�nderbeu, turqit pushtuan krejt Shqip�rin�.

�N� Shqip�ri ngjau ajo q� kishte ngjar� n� Greqi. Nj� pjes� e popullat�s shtegtoi n� Itali e Greqi, t� tjer� pranuan islamizimin dhe Resti ndenjti n� Shqip�ri duke ruajtur fen� Kristiane; Ortodokse dhe Katolike�¹.

Pas r�nies s� q�ndres�s s� organizuar antiosmane t� shqiptar�ve (M� e madhja dhe m� e p�rgjakshmja n� Ballkan), turqit fokusuan nj� v�mendje t� ve�ant� t� politik�s perandorake k�tu.

Pashko Vasa k�tij procesi dhe k�saj politike Osmane pas v. 1478 q� do t� sillte pasoja t� zymta t� ardhmes t� shqiptar�ve n� histori, i ka kushtuar nj� analiz� t� posa�me.

�Nga gjith� popujt e Ballkanit vet�m kombi shqiptar ka treguar nj� q�ndrim t� p�rgjakte dhe t� vazhdueshem kundra pushtimit dhe zotnimit Otoman. Ky q�ndrim i shk�lqyer me fitoret e m�dha t� heroit komb�tar Skender Bej Kastriotit hoqi v�rejtjen dhe admirimin e gjith� bot�s mbar�. Turqit osmanlli nga trim�rit� e pashembullta t� shqiptar�ve mor�n nj� m�sim dhe vendos�n q� k�t� popull ta b�jn� p�r vete p�r t�u mbajtur me arm� n� sirejthujz�n (k�rthiz�n) e Ballkanit�.

Disa nga komponent�t e politik�s Islamizuese ishin:

a)    Mbajtja n� okupacion t� rrept� ushtarak p�r jo m� pak se 80 vjet rresht (pas vdekjes s� Sk�nderbeut), ishte komponenti baz� i n�nshtrimit dhe krijimit t� kushteve p�r islamizimin e shqiptar�ve. Gjat� k�saj periudhe kemi rr�nimin ekonomik m� t� madh n� vend. Me mbajtjen gjat� t� okupacionit t� rrept� ushtarak turqit u p�rpoq�n t� shuanin �do shpres� t� shqiptar�ve luft�tar� p�r lirin� e tyre. Kjo faz� e dhun�s s� madhe kund�r shqiptare vazhdoi deri nga fundi i shek. 16-t�, por edhe pas faz�s intensive t� okupacionit, fushatat shtyp�se ushtarake otomane nuk pushuan deri n� shekullin XX-t�.

b)    Turqia n� periudh�n e pushtimit t� Ballkanit planifikoi t� krijoj� koloni t� ndryshme ushtarake p�r ti patur pik�mb�shtetje n� mbrojtjen e saj. K�to koloni formoheshin:

1.     Duke vendosur familje turqish te Anadollit n� disa vende me r�nd�si strategjike (Tiran�, Berat, Elbasan, Kruj� etj).

2.     Duke vendosur jeni�eret dhe familjet e tyre, q� dilnin n� pension n�p�r qytete t� ndryshme t� Rumelis�.

3.     Duke privilegjuar disa familj� t� paris� s� vendit sidomos ato t� popullsive t� njohura si luft�tar� dhe i islamizonte kundrejt k�tyre favor�ve q� u jepte.

Elementi i tret� u shoq�rua me dy elementet e par� q� p�rmend�m m� lart.

Si� e kemi theksuar m� lart, para pushtimit Shqip�ria kishte sundimtar�t e saj (familjet princore sipas krahinave) si� ishte zakoni mesjetar n� Europ�. K�to familje t� m�dha shqiptar� p�rfaqsonin nj� aristokraci t� zhvilluar dhe kishin rr�nj� tradicionale n� vend.

�Familjet e zotnive t� klas�s s� par� a si koh�t ishin: Kastrioti, Dukagjini, Topia, Strazimiri, Arianiti, Urani, Spanaj, Spata, Kurona, Muzaka, Dushmani etj.

Pas k�tyre familjesh t� para ishin dhe familje zotnish t� dor�s s� dyt�. Burrat e disa prej familjeve t� para e t� dyta u vran� n� luftrat e vazhdueshme, disa m�rguan e shtegtuan n� Itali, Greqi e gjetk� dhe disa mbet�n n� vend�. P�r k�ta q� mbet�n n� vend politika ishte:

Kush t� pranonte islamizmin nga familjet e para dhe t� dyta, do t�u falte �ifliqe, do ti linte t� lir� t� mbanin arm�, do t�u akordonte grada ushtarake t� m�dha br�nda dhe jasht� Shqip�ris�².

c)     Propoganda n� pavor t� islamizm�s lul�zoi dhe shoq�roi gjith� koh�n e �Okupimit t� rrept� por dhe m� von� deri n� shek. 19-t�.

Kjo ndodhi p�r shkak se shqiptar�t, n� vende e koh� t� ndryshme se pushuan asnj�her� luft�n p�r liri.

Nj� nga faktor�t q� i kishte bashkuar shqiptar�t n� luft�n kund�r turqve p�rve� prij�sit t� tyre legjendar Sk�nd�rbe ishte dhe besimi tek kryqi. Ky besim n� luft�n kund�r �Gjysm�h�n�s s� t� pafeve� p�rb�nte dhe baz�n ideologjike t� shtetit t� udh�hequr nga Gj. Kastrioti, Sk�nderbeu. Por humbja pas fitoreve t� p�rgjakta 25 vje�are dhe okupacioni i rrept� turk pas tyre solli nj� humbje dhe l�kundje t� k�tij besimi tek �Kryqi� dhe feja e tyre e krishtere. P�rpjekjet e propogand�s islamike u shoq�ruan dhe me rr�nimin e shum� objekteve t� kultit kristian (kishave).

Gjat� zbatimit t� platform�s islamizuese dhe osmanizuese (krijimi i strukturave t� pushtetit dhe adminstrat�s turke n� vend me gjith� komponent�t e saj p�rve� pengesave t� vazhdueshme p�r tu vendosur jo rrall� shfryt�zuan dhe konfliktet mes vet� shqiptar�ve. Shfryt�zimi i k�tyre konflikteve e ndihmoi p�r shpejtimin e k�tij procesi.

�� populli shqiptar p�rgjith�sisht dallohet p�r ambicie t� m�dha, p�r energji dhe inteligjenc�. Gjithmon� k�rkon fushata t� gj�ra q� t� zhvilloj� k�to veti. Sidomos rivaliteti mes nj�ri-tjetrit, sado q� kishte pushuar n� koh�n e luft�s kundra armikut t� p�rgjithsh�m, me pushimin e luft�s filluan t� veprojn� p�rs�ri. Turqit p�rfitonin nga k�to rivalitete kur nj� familje pranonte islamizm�n p�r t� g�zuar avantazhet q� i jepte ajo, rivali tjet�r, me dashje ose pa dashje, p�r t� mos mbetur pas, pranonte dhe ai islamizm�n. Duke par� avantazhet q� g�zonin mysliman�t e rinj, dhe duke par� shkat�rrimin e organizatave kishtare, gjith� bota fillojn� t� imitojn� nj�ri-tjetrin me pranimin e Islamizmes�².

2.     PASOJAT E PUSHTIMIT

Pro�esi i islamizimit dhe i osmanizimit t� vendit si dhe vendosja e pushtetit administrativ turk solli pasoja mjaft negative n� jet�n ekonomike, kulturore dhe politike e historike p�r shqiptar�t n� ballkanin per�ndimor.

�Pa u mbushur nj� shekull q� nga pushtimi i plot� i Shqip�ris� shumica e madhe e popullit pranoi p�rciptas islamizmin, por brezi II u b� mysliman.

N� nj� popullsi 1 800 000 njer�z, 1.5 milion njer�z u b�n� mysliman dhe 300 000 mbet�n t� krishter�, ortodoks ose katolik. K�ta t� krishter� formonin disa grupe gati indipendent dhe p�r t� mbajtur arm�t ran� n� marrveshje me qeverin� q� t� mos paguanin hara� as t� dhjet�n, me kondit� q� t� kishin detyr� q� n� rast se perandoria hynte n� luft�, t� vinin e t� luftonin bashk� me mysliman�t p�r mbrojtjen e saj�³.

K�to grupe t� krishter�sh arrit�n t� organizoheshin m� vehte, �do fis kishte bajraktarin e vet, disa bajraktar� kishin mbi krye nj� vojvod� dhe disa vojvod� kishin t� par� Kapedanin e krahin�s. Marrdh�niet e jet�s ekonomike shoq�rore e ushtarake normoheshin nga rregulla (norma) kanunore (kanuni i L Dugjinit, i Sk�nderbeut dhe i Lab�ris�).

Gjith� katolik�t e Mirdit�s (Dukagjinit), Ortodoks�t e Himar�s, t� Sulit, t� Lunxh�ris�, t� Zagoris� e t� Rr�zes formonin grupe e krahina k�sodor�t.

�Pas k�tij organizimi t� krishter�t e Shqip�ris� nuk u b�n� raja (shkolla m� � lart� e skllav�ris� mesjetare) si kombet e tjera, se zakoni i vendit, historia e p�rhapjes s� islamizm�s n� Shqip�ri nuk i la t� degradonin n� shkoll�n e rojave�⁴.

Ky ndryshim i popullit shqiptar me popujt te Ballkanit do t� linte pasoja dhe do t� ndikonte n� t� ardhm�n e ndryshme historike t� shqiptar�ve me popujt e tjer�.

�Nd�rmjet grek�ve, bullgar�ve dhe serb�ve, elementi mysliman vendas ose ardh�s, ka qen� i pakt� dhe shumica ishte e krishter�. Elementi mysliman mbronte zot�rimin turk sepse bashkohej me t� fetarisht, sepse qeveria i siguronte supremacine e kastit dhe rangut, ashtu dhe t� drejt�n e pronsis� mbi toka t� m�dha, kurse shumica e popullsis� s� krishter� atje luftonte qeverin� turke p�r t� shp�tuar nga zgjedha.

N� Shqip�ri ngjante e kund�rta. P�rve� q� shumica ishte myslimane, por dhe pakica kristiane ishte e mbrojtur dhe e privilegjuar, t� pakt�n, n� grupet e m�dha t� saja. Dhe nj�far� soje bashkohej me elementin mysliman deri sa mund t� bashkonte gjaku dhe gjuha q� kishin t� p�rbashk�t. Ky ndryshim i Shqip�ris� �sht� shkaku qe vonoi ndarjen e saj nga Turqia�⁵.

Suksesi q� u arrit n� pro�esin e islamizimit dhe osmanizimit n� Shqip�ri i dha besimin Turqis� p�r t� b�r� shum� shqiptar� pjes� t� pushtetit Perandorak. Nuk �sht� e rastit fakti se n� historin� e kesaj Perandorie kan� b�r� gjurm� dhe kan� b�r� em�r t� madh shqiptar�t duke u b�r� Sulltan�, Vezir�, Vali e Sanxhakbej etj. K�to fakte por dhe shum� t� tjera tregojn� se shqiptar�t protogonist� (fisnik�t) e siguruan lirin� e tyre t� karrier�s, t� sundimit dhe fuqizimit t� tyre ekonomik nga zhvillimi i sistemit osman. K�shtu lindja e l�vizjes komb�tare nuk do te ishte p�r nj� koh� t� gjat� e nevojshme p�r ta e p�r pasoj� l�vizja nacionale n� Shqip�ri do t� vonohej, do t� ishte e brishte dhe jo e suksesshme.

Nj� pasoj� tjet�r e islamizimit dhe sidomos e Osmanizimit (sistemit t� Timarit) ishte dhe legjitimimi i nj� padrejt�sie t� madhe sociale. Shumica e shqiptar�ve braktis�n tokat e tyre fushore e pjellore, toka t� cilat i p�rdori pushteti osman p�r t� privilegjuar kast�n ku do t� mb�shtetej sistemi dhe pushteti (kolonet nga Azia), fisnik�ria e re shqiptare q� u islamizua dhe q� p�rqafoi pushtetin turk etj.

Ky ishte dhe mjedisi i p�rshtatsh�m i lul�zimit t� pirateris� deri von� ne Shqip�ri. P�r malsor�t e jugut (zona e Lab�ris�) dhe ata t� veriut (Mirditasit, sidomos Kthellasit) pirateria nuk p�rb�n vet�m nj� m�nyr� p�r t� jetuar por dhe �profesion�.

N� fakt duke e par� me objektivitet k�t� fenomen, shihet qart� se shkaku �sht� rregjimi dhe reforma antishqiptare nd�rsa pirateria �sht� pasoja e k�saj reforme, madje nj� form� e luft�s antiosmane. Pasoja negative hasen mes shqiptar�ve deri n� ditet tona me etiketime si �malok�, �fusharak� etj, etiketime q� nuk kan� p�rmbajtjen fillestare por diferencimet kulturore p�r shkak te kushteve t� pabarabarta natyrore t� zhvillimit dhe prosperitetit.

Fatkeq�sisht k�to etiketime dashakeq�se mes shqiptar�sh jan� akoma aktuale dhe amblifikohen nga segmente t� pap�rgjegj�shme politike (t� pa kulturuar dhe q� nuk e din� mir� origjin�n e k�tij fenomeni. Kjo �sht� m�nyra m� primitive e t� b�rit politik�.

Shqiptar�t duke luftuar p�r ekzistenc�n e tyre nuk kan� mbyllur reform�n brenda tyre. Pushtimi i tokave nga malsor�t e jugut dhe veriut n� ult�sir�n bregdetare pas vitit 1990 ishte jo vet�m nevoj�, kurajo p�r t� neglizhuar pronar�t e tokave n� k�t� ult�sir� per�ndimore por shprehte dhe simptomen e nj� �invadimi piratesk� �ka e ka v�n� n� sprov� nj� reform� t� p�rgjith�shme t� pron�sis�.

:: Librat e Botuar

:: Artet e Kultur

:: Stafi Drejtues

:: Forumi Kuvendi

:: Chat

:: Libri i Miqve

Të gjitha të drejtat e rezervuara � 2003 mirdita.net